درمان دیر حرف زدن در کودکان نیاز به توانبخشی و گفتاردرمانی دارد. سنی که بچه ها زبان یاد می گیرند و شروع به صحبت می کنند مانند سایر مهارت ها و نقاط عطف، می تواند متفاوت باشد. دانستن کمی در مورد رشد گفتار و زبان می تواند به والدین کمک کند تا بفهمند آیا دلیلی برای نگرانی وجود دارد یا خیر.
در این مطلب از سری مقالات کلینیک تخصصی گفتاردرمانی و کاردرمانی همراه در شرق تهران، ابتدا بهتر است با تفاوت بین زبان و گفتار آشنا شویم و در ادامه شما را با علائم و درمان دیر حرف زدن در کودکان آشنا می کنیم. سپس علت های دیر حرف زدن، تشخیص و روش های درمان دیر حرف زدن در کودکان را بررسی خواهیم کرد.
دیر حرف زدن کودک چیست و از چه سنی نگرانکننده است؟
اغلب یکی از شایع ترین دغدغه های والدین در سال های ابتدایی زندگی فرزندشان، دیر حرف زدن کودک یا تاخیر در گفتار است. بسیاری از والدین زمانی متوجه این موضوع می شوند که فرزندشان هنوز کلمات کمی می گوید یا اصلاً حرف نمی زند ولی هم سالان کودک شروع به صحبت کرده اند.
دیر حرف زدن به این معناست که رشد گفتار کودک نسبت به الگوی طبیعی سن او کندتر پیش می رود؛ در حالی که سایر جنبه های رشد (حرکتی، شناختی یا اجتماعی) ممکن است طبیعی باشند. مهم است بدانیم همه کودکانی که دیر حرف می زنند لزوماً دچار اختلال نیستند، اما امکان دارد در برخی موارد این تاخیر نشانه ای از یک مشکل جدی تر باشد. به صورت کلی اگر کودک:
- تا ۱۸ ماهگی هیچ کلمه معناداری نگوید.
- تا ۲ سالگی نتواند دو کلمه را کنار هم بیاورد.
- یا تا ۳ سالگی گفتار قابل فهمی برای اطرافیان نداشته باشد، نباید صرفاً منتظر «خودبهخود درست شدن» باشید، بلکه نیاز به ارزیابی تخصصی گفتاردرمانی وجود دارد.
تعریف تاخیر گفتار و تفاوت آن با اختلال گفتاری
برای این که به مراحل درمان دیر حرف زدن در کودکان نزدیک شوی، بد نیست بدانیم که تاخیر در گفتار به حالتی گفته می شود که کودک مراحل رشد گفتار را طی می کند، اما این رشد با سرعتی کمتر از حد طبیعی همراه است. به معنای دیگر در این حالت، ترتیب رشد طبیعی حفظ می شود، اما زمان بندی آن عقب تر است. برای مثال، کودکی که باید در ۱۸ ماهگی چند کلمه بگوید، ممکن است این توانایی را در ۲۴ ماهگی به دست آورد.
اما در مقابل، اختلال گفتاری به شرایطی گفته می شود که الگوی رشد گفتار طبیعی نبوده یا ککودک مهارت های گفتاری را به شکل ناقص یا نادرست یاد می گیرد. برای درک بهتر یادآوری می کنیم که اختلالات گفتاری می توانند شامل موارد زیر باشند:
- اختلال واجشناسی (اشتباهات مداوم در تلفظ صداها)
- اختلال زبان بیانی یا دریافتی
- لکنت
- اختلالات عصبی یا رشدی مانند اوتیسم
در اینجا به این نکته مهم اشاره می کنیم که در تاخیر گفتار؛ کودک با مداخله به موقع می تواند به سطح طبیعی برسد اما در اختلال گفتاری، اگر درمان تخصصی صورت نگیرد، مشکل پایدار باقی می ماند. تشخیص دقیق هم از طریق ارزیابی گفتاردرمانگر متخصص امکان پذیر است.
رشد طبیعی گفتار در سنین مختلف
در درمان دیر حرف زدن در کودکان آشنایی با روند طبیعی رشد گفتار به والدین کمک میکند تا مرز بین تفاوت فردی و تاخیر نگران کننده را بهتر تشخیص دهند. پس اگر کودک به طور قابل توجهی از این مراحل عقب باشد، بررسی تخصصی ضروریخواهد بود:
تولد تا ۶ ماهگی
- واکنش به صدا و صدای والدین
- گریه های متفاوت برای نیازهای مختلف
- تولید صداهای ساده مانند «آ» و «او»
۶ تا ۱۲ ماهگی
- تقلید آهنگ گفتار
- واکنش به نام خود
- غان و غون کردن (مانند «با با»، «دا دا»)
- استفاده از اشاره و حرکات برای ارتباط
۱۲ تا ۱۸ ماهگی
- گفتن ۳ تا ۱۰ کلمه معنادار
- درک دستورات ساده
- اشاره به اشیا و افراد آشنا
۱۸ تا ۲۴ ماهگی
- فهم سؤالات ساده
- افزایش دایره واژگان تا حدود ۵۰ کلمه یا بیشتر
- ترکیب دو کلمه (مثلاً «آب بده»)
۲ تا ۳ سالگی
- نام بردن از اشیاء و اعمال روزمره
- گفتن جملات ۲ تا ۳ کلمه ای
- قابل فهم بودن بخش زیادی از گفتار برای خانواده
۳ تا ۴ سالگی
- پرسیدن سؤال و تعریف تجربه ها
- قابل فهم بودن گفتار برای افراد غریبه
- جمله سازی کامل تر
نکته مهم این که، دیر حرف زدن کودک همیشه نشانه اختلال نیست، اما دقت داشته باشید که نادیده گرفتن آن فرصت طلایی مداخله زودهنگام را از بین می برد. آگاهی از روند طبیعی رشد گفتار و مراجعه به گفتاردرمانگر در زمان مناسب، نقش مهمی در آینده ارتباطی و تحصیلی کودک برعهده دارد.
علائم دیر حرف زدن در کودکان
در بسیاری از مواقع، علائم دیر حرف زدن از ماه های ابتدایی زندگی قابل مشاهده هستند اما در بسیاری از کودکان، نشانه ها کم کم و با افزایش سن واضح تر می شوند. این علائم فقط محدود به حرف نزدن نمی شوند و اغلب درک زبان، تعامل اجتماعی و شیوه ارتباط کودک را نیز شامل می شوند. برخی از علائم عمومی که در درمان دیر حرف زدن در کودکان مورد توجه قرار می گیرند، عبارتاند از:
- دشواری در تقلید صداها یا کلمات
- محدود بودن یا نداشتن کلمات معنادار نسبت به سن
- استفاده نکردن از گفتار برای درخواست یا بیان نیازها
- واکنش های ضعیف به صحبت دیگران
- تکیه بیش از حد بر اشاره، گریه یا کشیدن دست والدین
اینجا خوب است یادآوری کنیم که وجود یک علامت به تنهایی همیشه نگران کننده نیست، اما تداوم یا ترکیب چند نشانه حتماً نیاز به بررسی تخصصی دارد.
نشانههای هشدار در ۱۸ ماهگی
در نقطه عطف رشد در ۱۸ ماهگی، کودک باید وارد مرحله مهم استفاده آگاهانه از کلمات شود. پس نشانه های هشدار در این سن شامل موارد زیر هستند:
- کودک کلمات معنادار (یا کمتر از ۳ کلمه) ندارد.
- کودک برای تقلید صداها یا کلمات تلاش نمی کند.
- عدم واکنش یا واکنش ضعیف به نام خود
- دستورات بسیار ساده (مانند «بیا»، «بده») را درک نمی کند.
- از اشاره یا حرکات برای برقراری ارتباط استفاده می کند.
- تعامل اجتماعی کودک بسیار محدود است. (تماس چشمی کم، بی توجهی به اطراف)
در این سن، تأخیر در گفتار اغلب با تأخیر در مهارت های ارتباطی اولیه هم همراه است و ارزیابی زودهنگام در مرکز تخصصی گفتاردرمانی تاخیر در گفتار کودکان از مشکلات بعدی پیشگیری می کند و درمان دیر حرف زدن در کودکان راساده تر می کند.
نشانههای هشدار در ۲ تا ۳ سالگی
بین ، انتظار میرود کودک بین ۲ تا ۳ سالگی دایره واژگان رو به رشدی داشته باشد و قادر باشد جملات کوتاه بسازد. نشانه های هشدار در این بازه سنی شامل موارد زیر می شوند:
- ناتوانی در ترکیب دو کلمه (مانند «مامان بیا»)
- کمتر از ۵۰ کلمه گفتاری تا ۲ سالگی
- گفتار نامفهوم حتی برای والدین
- عدم پیشرفت محسوس در گفتار طی چند ماه
- تمایل کم به برقراری ارتباط کلامی با دیگران
- مشکل در درک سؤالات و دستورات ساده
- ناامیدی یا پرخاشگری به دلیل ناتوانی در بیان خواسته ها که اگر بدون مداخله رها شود بر مهارت های اجتماعی، رفتاری و یادگیری کودک تأثیر منفی می گذارد.
چه زمانی مراجعه به گفتاردرمانگر ضروری است؟
مواردی که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم، در درمان دیر حرف زدن در کودکان نقش موثری داشته و مراجعه به گفتاردرمانگر را ضروری می کند:
- کودک طبق سن خود به نقاط عطف گفتاری نرسیده باشد.
- روند پیشرفت گفتار کودک متوقف یا بسیار کند شده باشد.
- کودک در برقراری ارتباط مؤثر دچار مشکل باشد.
- کودک سابقه مشکلات شنوایی، تولد نارس یا اختلالات رشدی داشته باشد.
- والدین یا مربیان مهد کودک نسبت به گفتار او نگران باشند.
مداخله زودهنگام یک اصل طلایی در گفتاردرمانی است. هرچه ارزیابی و درمان دیر حرف زدن در کودکان زودتر آغاز شود، احتمال جبران تأخیر و رسیدن کودک به سطح طبیعی گفتار بیشتر خواهد بود.
علتهای دیر حرف زدن در کودکان
دیر حرف زدن کودک به یک عامل مشخص محدود نمی شود و می تواند دلایل زیادی داشته باشد. در بسیاری از موارد، ترکیبی از عوامل محیطی، عصبی و رشدی در بروز تاخیر در گفتار نقش دارند. مسلم است شناخت این علت ها به والدین کمک می کند تا با دیدی آگاهانه تر برای ارزیابی و درمان اقدام کنند.
تاخیر رشدی گفتار و زبان
شایع ترین علت دیر حرف زدن در کودکان، تاخیر رشدی گفتار و زبان است. در این حالت، کودک الگوی رشد طبیعی گفتار را طی می کند، اما سرعت پیشرفت او کندتر از حد انتظار است. این کودکان معمولاً:
- درک زبانی نسبتاً مناسبی دارند.
- تعامل اجتماعی طبیعی از خود نشان می دهند.
- با مداخله زودهنگام گفتاردرمانی پیشرفت خوبی می کنند. درمان دیر حرف زدن در کودکان با تاخیر رشدی معمولاً موقتی و قابل درمان است. البته تشخیص زودهنگام که توسط متخصص صورت می گیرد از اشتباه گرفته شدن با اختلالات جدی تر جلوگیری می کند.
مشکلات شنوایی و عفونتهای گوش
خوب است بدانید، شنوایی سالم، پایه اصلی رشد گفتار است. کودک برای یادگیری صحبت کردن باید صداها را واضح و مداوم بشنود. مشکلاتی که می توانند باعث دیر حرف زدن شوند، عبارتند از:
- کم شنوایی مادرزادی یا اکتسابی
- عفونت های مکرر گوش میانی (اوتیت مدیا)
- تجمع مایع پشت پرده گوش
اگرچه این مشکلات ممکن است بدون علامت واضح باشند، اما باعث می شوند کودک صداها را ناقص یا مبهم بشنود. به همین دلیل، در ارزیابی و درمان دیر حرف زدن در کودکان، بررسی شنوایی یک قدم ضروری است که نباید نادیده گرفته شود.
اختلالات عصبی و رشدی
همچنین برخی اختلالات عصبی و رشدی مستقیماً بر گفتار و زبان کودک تأثیر می گذارند، از جمله:
- اختلال رشد عصبی
- فلج مغزی
- ناتوانی ذهنی
- آسیب های مغزی قبل، حین یا بعد از تولد
در این شرایط، دیر حرف زدن معمولاً با تأخیر در سایر مهارت ها (حرکتی، شناختی)، ضعف در هماهنگی عضلات گفتاری، مشکلات توجه و یادگیری همراه است که به مداخله تخصصی نیاز دارد.
اوتیسم و تفاوت آن با دیر حرف زدن
یکی از نگرانی های معمول والدین، ارتباط دیر حرف زدن با اوتیسم است. مهم است بدانیم که همه کودکان دیرحرفزن مبتلا به اوتیسم نیستند. تفاوت دیر حرف زدن و اوتیسم در موارد زیر است:
- در دیر حرف زدن ساده، کودک تمایل به ارتباط دارد، تماس چشمی برقرار می کند و از اشاره استفاده می کند.
- در اوتیسم، علاوه بر تأخیر گفتار، اختلال در تعامل اجتماعی، ارتباط غیر کلامی و رفتارهای تکراری قابل مشاهده است.
اما از طرفی، نشانه هایی که دیر حرف زدن را به اوتیسم نزدیک می کنند هم شامل موارد زیر هستند:
- پاسخ ندادن به نام
- عدم اشتراک توجه (مثلاً نشان ندادن اشیاء به دیگران)
- استفاده نکردن از اشاره برای ارتباط
- تماس چشمی محدود
تشخیص افتراقی بین این دو، تنها از طریق ارزیابی تخصصی گفتاردرمانگر و تیم رشدی امکان پذیر می شود.
کمتحریکی محیطی و استفاده بیش از حد از موبایل
فراموش نکنید که در رشد گفتار، محیط غنی و تعاملی نقش مهمی دارد. کودکانی که تعامل کلامی کمی با والدین دارند، زمان زیادی را مقابل تلویزیون، تبلت یا موبایل می گذرانند یا کمتر در بازی های دوطرفه شرکت می کنند در معرض خطر دیر حرف زدن قرار دارند. تحقیقات نشان داده که یادگیری زبان به تعامل انسانی فعال نیازمند است و محتوای دیجیتال حتی آموزشی به ویژه زیر سن دو سالگی جایگزین گفت و گوی واقعی نیست.
دوزبانگی و تاثیر آن بر شروع گفتار
گفتنی است دو زبانگی به تنهایی سبب اختلال گفتار نمی شود، اما ممکن است، شروع گفتار را به تاخیر انداخته و دایره واژگان را محدود کند. اما نکته مهم این است که مجموع واژگان کودک در هر دو زبان باید متناسب با سن باشد و کودک دوزبانه باید توانایی برقراری ارتباط را نشان دهد.
اما اگر کودک دوزبانه در هیچ یک از زبان ها پیشرفت مناسبی نداشته باشد یا درک زبانی ضعیفی نشان دهد، ارزیابی تخصصی پیشنهاد می شود. گفتاردرمانی در کودکان دوزبانه کاملاً امکان پذیر و مؤثر است.
پس دریافتیم دیر حرف زدن کودک ممکن است علل مختلفی داشته باشد؛ از عوامل ساده محیطی تا اختلالات رشدی پیچیده. تشخیص دقیق علت، کلید انتخاب صحیح مسیر در درمان دیر حرف زدن در کودکان است.
تشخیص دیر حرف زدن چگونه انجام میشود؟
تشخیص دیر حرف زدن کودک یک فرآیند تخصصی و چندمرحله ای است. و تنها بر اساس مقایسه کودک با همسالان انجام نمی شود. هدف از این تشخیص، مشخص کردن این است که آیا تأخیر گفتار کودک موقتی و رشدی است یا نشانه ای از یک اختلال زمینه ای است که به مداخله جدی تر نیاز دارد. این فرآیند، معمولاً شامل ارزیابی گفتار و زبان، شنوایی، رشد کلی و تشخیص افتراقی با سایر اختلالات رشدی است.
ارزیابی گفتار و زبان توسط گفتاردرمانگر
اولین و اصلی ترین گام در درمان دیر حرف زدن در کودکان ، ارزیابی تخصصی توسط گفتاردرمانگر است. در این مرحله، گفتاردرمانگر موارد زیر را بررسی می کند:
- درک زبان (دستورات، سؤالات، مفاهیم ساده)
- توانایی جمله سازی متناسب با سن
- تعداد و کیفیت کلمات گفتاری کودک
- وضوح گفتار و تلفظ صداها
- مهارت های ارتباطی غیرکلامی (اشاره، تماس چشمی، نوبت گیری). این ارزیابی تصویری دقیق از وضعیت ارتباطی کودک ارائه میدهد.
بررسی شنوایی کودک
از آنجا که شنیدن صحیح پایه اصلی یادگیری در گفتار است، ارزیابی شنوایی مرحله ای بسیار ضروری در تشخیص دیر حرف زدن محسوب می شود. از طرف دیگر، کم شنوایی خفیف یا موقت باعث:
- یادگیری ناقص صداها
- کاهش دایره واژگان
- تأخیر در جمله سازی می شود. بررسی شنوایی توسط شنوایی شناس یا پزشک صورت می گیرد.
ارزیابی رشد شناختی و حرکتی
در برخی کودکان دیده شده است که دیر حرف زدن فقط یک مشکل مجزا نیست، بلکه، بخشی از تأخیر رشدی گسترده تر است. به همین دلیل، رشد شناختی و حرکتی کودک نیز بررسی می شود، از جمله:
- توانایی حل مسئله و بازی های متناسب با سن
- توجه، حافظه و یادگیری
- مهارت های حرکتی درشت و ظریف
درنتیجه، اگر کودک در این حوزه ها نیز تأخیر داشته باشد، ممکن است نیاز به ارزیابی های تکمیلی توسط روان شناس کودک یا کاردرمانگر متخصص کودکان وجود داشته باشد.
تشخیص افتراقی با اوتیسم و اختلال یادگیری
تمایز دیر حرف زدن ساده از اختلالات رشدی جدیتر یکی از مهم ترین مراحل تشخیص است. یکی از آن ها تشخیص افتراقی با اوتیسم است. متخصص به مواردی ازقبیل:
- تماس چشمی
- کیفیت تعامل اجتماعی
- اشتراک توجه و بازی های نمادین
- استفاده از اشاره و زبان بدن هم توجه می کند. درمان دیر حرف زدن در کودکان به این علائم توجه و دقت کافی دارد و از برچسب گذاری نادرست کودک هم جلوگیری می کند.
از سوی دیگر در مورد اختلالات یادگیری، معمولاً:
- مشکلات گفتار و زبان در سنین بالاتر ظاهر می شود.
- کودک در درک مفاهیم، حافظه شنیداری یا بیان کلامی ضعف دارد.
درمان دیر حرف زدن در کودکان چگونه است؟
نکته ای که در درمان دیر حرف زدن در کودکان باید به آن اشاره کنیم، این که درمان دیر حرف زدن یک فرآیند تدریجی، هدفمند و متناسب با سن و نیازهای هر کودک است. برخلاف تصور رایج، درمان صرفاً به حرف زدن کودک محدود نمی شود، بلکه شامل تقویت مهارت های پایه ای ارتباط، درک زبان و تعامل اجتماعی نیز هست.
پس مشخص است، مهم ترین اصل در درمان، مداخله زودهنگام و منظم است. بدون شک، هرچه درمان در سنین پایین تر آغاز شود، مغز کودک انعطاف پذیری بیشتری برای یادگیری زبان خواهد داشت و نتایج درمانی هم سریع تر و پایدارتر خواهند بود.
نقش گفتاردرمانی در شروع و تقویت گفتار
اصلی ترین و مؤثرترین روش درمان دیر حرف زدن، گفتار درمانی است. گفتاردرمانگر پس از ارزیابی دقیق، برنامه ای اختصاصی برای کودک طراحی می کند که شامل موارد زیر خواهد بود:
- آموزش تدریجی تولید صداها، کلمات و جملات
- راهنمایی والدین برای تمرین در خانه
- ایجاد انگیزه برای برقراری ارتباط کلامی
- اصلاح الگوهای نادرست ارتباطی
گفتاردرمانی به کودک مبتلا به این اختلال کمک می کند تا بتواند اولین کلمات معنادار خود را تولید کند و مسیر طبیعی رشد گفتار را ادامه دهد.
تمرینات گفتاردرمانی متناسب با سن کودک
تمرینات گفتاردرمانی در مراکز معتبر توانبخشی بسته به سن و سطح رشدی کودک متفاوت است و معمولاً در قالب بازی و فعالیت های جذاب ارائه میشود. به طور مثال به نمونه هایی از این تمرینات اشاره می کنیم:
- زیر ۲ سال:
تمرکز بر تقلید صداها، استفاده از اشاره، بازی های نوبتی، صداهای حیوانات و تقویت توجه مشترک - ۲ تا ۳ سال:
آموزش کلمات کاربردی، تقلید کلمات ساده، نام گذاری اشیاء، بازی های علت و معلولی - ۳ سال به بالا:
تمرین جمله سازی، پاسخ به سؤالات ساده، توصیف تصاویر، افزایش وضوح گفتار
همه این تمرینها به گونهای طراحی می شوند که کودک بدون فشار و در فضای امن بتواند یاد بگیرد.
افزایش دایره واژگان و جملهسازی
یکی از اهداف اصلی و موثر درمان، افزایش تدریجی دایره واژگان کودک و کمک به جمله سازی متناسب با سن است.همان طور که می دانید گفتار، ابزار اصلی بیان خواسته ها و افکار اوست. این کار از طریق تمرین های زیر صورت می گیرد:
- گسترش گفتار کودک (اگر کودک گفت «آب»، والد می گوید «آب بده»)
- نام گذاری مداوم اشیاء، اعمال و احساسات
- تکرار هدفمند کلمات در موقعیت های روزمره
- استفاده از کتاب های تصویری و قصه گویی
تقویت درک شنیداری و مهارتهای ارتباطی
درک زبان در پایه گفتار مؤثر است. به همین دلیل، بخش مهمی از درمان بر تقویت درک شنیداری و مهارت های ارتباطی تمرکز دارد، از جمله:
- فهم دستورات یک مرحلهای و چندمرحله ای
- تشخیص و تمایز صداها
- توجه به صحبت دیگران
- نوبت گیری در مکالمه
همچنین، مهارت های ارتباطی غیرکلامی مانند تماس چشمی، اشاره و زبان بدن نیز تقویت می شوند تا کودک بتواند ارتباطی کامل و مؤثر برقرار کند. درمان دیر حرف زدن در کودکان با گفتاردرمانی تخصصی در مرکز همراه در خیابان دماوند و مشارکت فعال خانواده، در بیشتر موارد نتایج بسیار موفقی دارد و میتواند مسیر رشد طبیعی گفتار کودک را هموار کند.
گفتاردرمانی تخصصی کودکان در شرق تهران
توانبخشی گفتاردرمانی کودکی با تاخیر گفتار باید فردی باشد. آسیب شناس گفتار و زبان در کلینیک همراه نقش اساسی در تدوین برنامه های درمانی و اهداف هدف دارد. هدف اولیه ترمیم زبان، آموزش راهبردهایی به کودک برای درک زبان گفتاری و ایجاد رفتار زبانی یا ارتباطی مناسب است. گفتاردرمانگر می تواند به والدین کمک کند تا روش های تشویق و تقویت مهارت های ارتباطی کودک را بیاموزند.
در پروسه درمان دیرحرف زدن در کودکان کم شنوا، اقداماتی مانند سمعک، آموزش شنوایی، آموزش لب خوانی ممکن است نشان داده شود. گاهی اوقات، بازسازی مجرای شنوایی خارجی، بازسازی استخوانچه ای و کاشت حلزون ممکن است ضروری باشد.
گفتار درمانگر با کودک شما برای بهبود مهارت های گفتاری و زبانی کار می کند و به شما نشان می دهد که برای کمک به فرزندتان چه کاری در خانه انجام دهید. والدین و مراقبانی که با کودکان با تاخیر گفتار کار می کنند باید از لزوم تنظیم گفتار خود با سطح کودک خاص آگاه شوند. ما در کلینیک گفتاردرمانی همراه در شرق تهران در خدمت مراجعین عزیز با مشکلات تاخیر گفتاری و زبانی هستیم.
جمع بندی
اگر نگران گفتار یا ارتباط فرزندتان هستید، منتظر گذر زمان نمانید. ارزیابی زودهنگام توسط گفتاردرمانگران کلینیک همراه می تواند مسیر رشد گفتار کودک شما را به درستی هدایت کند. همین امروز برای دریافت مشاوره تخصصی و نوبت ارزیابی با ما تماس بگیرید و یک قدم مؤثر برای آینده ارتباطی فرزندتان بردارید.
