گفتار درمانی کودکان کم شنوا به عنوان یکی از اثرگذارترین و شاید مهم ترین مداخلات توانبخشی پس از تشخیص کم شنوایی شناخته می شود. تشخیص زودهنگام کم شنوایی، هرچند برای خانواده ها نگرانکننده است اما با برنامه ریزی دقیق و شروع به موقع جلسات گفتاردرمانی، مسیر رشد گفتار و زبان کودک را می توان به درستی هدایت کرد.
کودکان کمشنوا به دلیل محدودیت در دریافت صداها، اغلب در تلفظ صحیح واژه ها، درک مفاهیم زبانی و برقراری ارتباط مؤثر با دیگران با چالش روبهرو می شوند. گفتاردرمانی با تمرکز بر تقویت مهارت های شنیداری، افزایش دایره واژگان و آموزش الگوهای صحیح گفتاری، به کودک کمک می کند تا توانایی های ارتباطی خود را توسعه دهد و با اعتمادبهنفس بیشتری در محیط خانواده و اجتماع حضور داشته باشد.
در این مقاله از کلینیک توانبخشی (کاردرمانی و گفتاردرمانی) همراه در شرق تهران با انواع کم شنوایی و روش های گفتاردرمانی بیشتر آشنا خواهیم شد. با ما همراه باشید.
کمشنوایی در کودکان چیست؟
کم شنوایی در کودکان به کاهش توانایی دریافت و پردازش صداها اطلاق می شود که از خفیف تا شدید می تواند متغیر باشد. برخی کودکان، تنها صداهای آرام را به خوبی نمی شنوند و برخی دیگر در تشخیص گفتار در محیطهای شلوغ دچار مشکل هستند. این اختلال ممکن است مادرزادی باشد یا در اثر عواملی مانند عفونت ها، مشکلات ژنتیکی یا حتی آسیب های شنوایی پس از تولد ایجاد شود.
گفتنی است، شدت و نوع کم شنوایی (انتقالی، حسیعصبی یا آمیخته) نقش مهمی در برنامه درمانی دارد. به همین دلیل، ارزیابی دقیق شنوایی توسط متخصص شنوایی شناسی و شروع سریع مداخلات توانبخشی، از جمله گفتاردرمانی کودکان کم شنوا، اهمیت زیادی در روند بهبودی دارد. در مرکز کاردرمانی و گفتاردرمانی همراه، برنامه درمانی هر کودک بر اساس نتایج ارزیابی تخصصی و نیازهای فردی او طراحی و تنظیم می شود.
تفاوت کمشنوایی با ناشنوایی
کمشنوایی و ناشنوایی هر دو به اختلال در حس شنوایی مربوط می شوند، اما قابل ذکر است که از نظر شدت و میزان دریافت صدا تفاوت دارند.
- در کمشنوایی، کودک هنوز بخشی از صداها را می شنود، اما کیفیت یا وضوح صدا کاهش یافته است. در ناشنوایی، میزان افت شنوایی بسیار شدید است و کودک اغلب قادر نیست بدون وسایل کمکی مانند سمعک یا کاشت حلزون، صداها را دریافت کند.
بدون تردید این تفاوت از نظر مداخلات درمانی اهمیت زیادی دارد. کودکان کمشنوا معمولاً با استفاده از سمعک، آموزش شنیداری و جلسات منظم گفتاردرمانی، مهارت های گفتاری و زبانی خود را تا حد زیادی تقویت می کنند. در کلینیک گفتاردرمانی همراه در خیابان رسالت تهران پس از تشخیص دقیق، مسیر درمانی متناسب با سطح شنوایی کودک مشخص می شود تا بهترین نتیجه حاصل گردد.
چرا کمشنوایی مستقیماً روی گفتار اثر میگذارد؟
یادگیری گفتار در کودکان بر پایه شنیدن شکل می گیرد. کودک از طریق شنیدن مداوم صداهای اطراف، الگوهای گفتاری را تقلید می کند، واژه ها را آموخته و جمله سازی را تمرین می کند. زمانی که ورودی شنیداری ناقص یا تحریف شده باشد، رشد گفتار و زبان نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. در مقاله ای با عنوان تاثیر کم شنوایی بر گفتار و زبان کودکان به این موضوع پرداخته شده است.
کودکان کمشنوا ممکن است در تلفظ برخی حروف، تشخیص صداهای مشابه، افزایش دایره واژگان و درک مفاهیم پیچیده تر زبانی با مشکل مواجه شوند. اگر این چالش ها به موقع مدیریت نشوند، بدون شک بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و اعتمادبهنفس کودک اثر می گذارند.
در چنین شرایطی، گفتاردرمانی کودکان کم شنوا نقش کلیدی در جبران خلأهای شنیداری دارد. این مداخلات با تمرکز بر آموزش مهارت های شنیداری، اصلاح تلفظ، تقویت درک مطلب و گسترش مهارت های ارتباطی صورت می گیرد. در مراکز کاردرمانی و گفتاردرمانی، رویکرد درمانی بر پایه همکاری با خانواده طراحی می شود تا تمرین ها در خانه نیز ادامه پیدا کند و روند پیشرفت کودک تسریع گردد.
علائم کمشنوایی در کودکان
شناخت زودهنگام علائم کم شنوایی در کودکان، نقش بسیار مهمی در شروع سریع مداخلات درمانی دارد. هرچه تشخیص زودتر انجام شود، اثربخشی گفتاردرمانی کودکان کم شنوا بیشتر خواهد بود و کودک فرصت بهتری برای رشد طبیعی گفتار و زبان خواهد داشت. برخی از مهم ترین نشانه ها عبارتاند از:
واکنش نداشتن به صداها
یکی از اولین علائم، بی توجهی یا واکنش نشان ندادن کودک به صداهای محیطی است. برای مثال ممکن است کودک به صدای نام خود، زنگ در، اسباب بازی های صدادار یا صدای والدین واکنش نشان ندهد یا واکنش او با تأخیر باشد. در برخی موارد، والدین تصور می کنند کودک بی توجه یا لجباز است، در حالی که مشکل اصلی می تواند کاهش شنوایی باشد. گفتنی است، بررسی تخصصی شنوایی در چنین شرایطی ضروری است.
تاخیر در حرف زدن
کودکی که ورودی شنیداری کافی دریافت نمی کند، معمولاً در شروع گفتار و ترکیب واژه ها هم دچار تأخیر می شود. حتی کودک ممکن است نسبت به همسالان خود دیرتر کلمات ساده را بیان کند یا جمله سازی را با فاصله زمانی بیشتری آغاز کند. خوب است بدانید، تاخیر در حرف زدن یکی از شایع ترین دلایلی است که خانواده ها به مراکز تخصصی مراجعه می کنند. درنتیجه ارزیابی دقیق رشد زبانی در کلینیک های تخصصی توانبخشی مشخص می کند آیا این تاخیر به کم شنوایی مرتبط است یا علت دیگری دارد.
نامفهوم صحبت کردن
برخی کودکان کمشنوا می توانند کلمات را ادا کنند، اما تلفظ آن ها واضح و قابل فهم نیست. حذف یا جابهجایی صداها، بیان نادرست حروفی مانند «س»، «ش»، «ف» یا «ت» و صحبت کردن با آهنگ گفتاری غیرطبیعی از جمله نشانههای کم شنوایی است. از آنجایی که کودک صدای صحیح حروف را به خوبی نمی شنود، الگوی درستی برای تقلید نیز در اختیار ندارد. در چنین شرایطی، مراجعه به کلینیک توانبخشی و جلسات منظم گفتاردرمانی به اصلاح الگوهای تلفظی کمک می کند.
عدم توجه به گفتار اطرافیان
کودک کمشنوا ممکن است هنگام صحبت دیگران تمرکز کافی نداشته باشد یا به طور مکرر درخواست کند جملات تکرار شوند. همچنین ممکن است در محیط های شلوغ مانند مهدکودک یا مدرسه، در دنبال کردن صحبت ها دچار مشکل شود. به این ترتیب، بیتوجهی مداوم به گفتار اطرافیان می تواند بر روابط اجتماعی و عملکرد تحصیلی کودک اثر بگذارد. به همین دلیل، در مرکز کاردرمانی و گفتاردرمانی همراه در خیابان دماوند تهران، علاوه بر تمرین های گفتاری، مهارت های شنیداری و توجه شنیداری نیز تقویت می شود تا کودک بتواند ارتباط مؤثرتری با محیط خود برقرار کند.
انواع کمشنوایی در کودکان
بابد بگوییم گه شناخت نوع و شدت کم شنوایی، نقش تعیینکننده ای در انتخاب مسیر درمان دارد. در برنامههای گفتاردرمانی کودکان کم شنوا، نوع آسیب شنوایی مشخص می کند که تمرکز درمان بیشتر بر تقویت مهارت های شنیداری، اصلاح تلفظ یا حتی آموزش های جبرانی باشد. در ادامه با انواع کم شنوایی در کودکان آشنا می شویم:
کمشنوایی انتقالی
در کمشنوایی انتقالی، مشکل در گوش خارجی یا میانی ایجاد می شود و صدا بهدرستی به گوش داخلی منتقل نمی شود. عفونت های مکرر گوش، وجود مایع پشت پرده گوش، جرم زیاد یا مشکلات ساختاری از دلایل این نوع کم شنوایی هستند. این نوع کمشنوایی معمولاً خفیف تا متوسط است و در بسیاری از موارد با درمان پزشکی یا مداخلات ساده بهبود می یابد. با این حال، اگر در زمان مناسب درمان نشود، می تواند روی رشد گفتار کودک اثر بگذارد و نیاز به مداخلات توانبخشی ایجاد کند.
کمشنوایی حسی–عصبی
کمشنوایی حسی–عصبی به دلیل آسیب در گوش داخلی یا عصب شنوایی بروز می کند. این نوع کمشنوایی ممکن است مادرزادی باشد یا در اثر عوامل ژنتیکی، عفونت های دوران بارداری یا آسیب های بعد از تولد ایجاد شود. در این حالت، حتی اگر صدا به گوش برسد، پردازش آن به درستی انجام نمی شود. در این نوع، معمولاً استفاده از سمعک یا در موارد شدیدتر کاشت حلزون در کنار برنامه منظم گفتاردرمانی کودکان کم شنوا توصیه می شود. برنامه درمانی بر اساس سطح شنوایی و نیازهای ارتباطی هر کودک تبیین می شود.
کمشنوایی خفیف، متوسط و شدید
کمشنوایی بر اساس میزان افت شنوایی نیز طبقه بندی می شود:
- خفیف: کودک صداهای آرام یا گفتار آهسته را بهخوبی نمی شنود.
- متوسط: در درک گفتار معمولی، به ویژه در محیط های شلوغ، دچار مشکل می شود.
- شدید: بیشتر صداهای گفتاری را بدون وسایل کمکی نمی شنود.
به این ترتیب، هرچه شدت کمشنوایی بیشتر باشد، تأثیر آن بر رشد زبان و مهارت های ارتباطی نیز بیشتر خواهد بود. بنابراین تشخیص زودهنگام و شروع سریع مداخلات گفتاردرمانی اهمیت ویژه ای دارد.
کمشنوایی یکطرفه و دوطرفه
در کمشنوایی یک طرفه، تنها یکی از گوش ها دچار افت شنوایی است، در حالی که در نوع دوطرفه هر دو گوش درگیر هستند. برخی والدین بر این باورند که اگر یک گوش سالم باشد، کودک دچار مشکل جدی نخواهد شد؛ اما حتی کمشنوایی یک طرفه نیز می تواند بر جهت یابی صدا، تمرکز شنیداری و یادگیری در کلاس درس اثر بگذارد. به همین دلیل در مرکز کاردرمانی و گفتاردرمانی، حتی موارد خفیف یا یک طرفه نیز به صورت تخصصی ارزیابی و در صورت نیاز، برنامه توانبخشی مناسب برای آن ها تدوین می شود.
چه کودکانی به گفتاردرمانی نیاز دارند؟
هر کودکی که به هر میزان دچار افت شنوایی باشد، در معرض تأثیر بر رشد گفتار و زبان قرار دارد. شدت کمشنوایی، زمان تشخیص و نوع مداخله شنوایی تعیین می کند که برنامه درمانی چگونه طراحی شود. در تمامی این موارد، گفتاردرمانی کودکان کم شنوا نقش اساسی در تقویت مهارت های ارتباطی و جلوگیری از تاخیرهای زبانی دارد. در ادامه گروه هایی که بیشترین نیاز را به گفتاردرمانی دارند معرفی خواهیم کرد:
کودکان کمشنوا با سمعک
استفاده از سمعک به کودک کمک می کند صداها را واضح تر بشنود، اما صرفاً شنیدن صدا به معنای یادگیری خودکار گفتار نیست. کودک باید یاد بگیرد صداهای شنیده شده را تشخیص دهد، تمایز دهد و به درستی تولید کند. درنتیجه در جلسات گفتاردرمانی، مهارت های شنیداری، درک گفتار و تلفظ صحیح صداها آموزش داده می شود تا کودک بتواند حداکثر بهره را از سمعک ببرد. در مرکز گفتاردرمانی خیابان دماوند در شرق تهران تمرین ها به گونه ای طراحی می شوند که هم در جلسات تخصصی و هم در خانه قابل اجراء باشند.
کودکان دارای کاشت حلزون
کودکانی که کاشت حلزون انجام داده اند، پس از فعال سازی دستگاه وارد مرحله ای جدید از یادگیری شنیدن می شوند. مغز آن ها باید صداهای تازه را تفسیر کند و آهسته آهسته آن ها را به گفتار معنادار تبدیل نماید. در این مرحله، گفتاردرمانی کودکان کم شنوا اهمیت دوچندان دارد؛ زیرا کودک باید مهارت های شنیداری پایه، تشخیص کلمات، جمله سازی و مهارت های ارتباطی را به صورت هدفمند بیاموزد. پیگیری منظم جلسات در مرکز کاردرمانی و گفتاردرمانی، روند پیشرفت را تسریع می کند.
کودکان کمشنوای بدون وسیله کمکشنوایی
برخی کودکان با کمشنوایی خفیف یا موقتی ممکن است از وسایل کمک شنوایی استفاده نکنند. با این حال، همین میزان کاهش شنوایی نیز باعث تاخیر در رشد واژگان، ضعف در تلفظ یا مشکلات درک گفتار خواهد شد. در این موارد، گفتاردرمانی با تمرکز بر تقویت مهارت های شنیداری و زبانی، به پیشگیری از مشکلات تحصیلی و ارتباطی در آینده کمک می کند.
کودکان با تشخیص دیرهنگام
هرچه تشخیص کمشنوایی دیرتر انجام شود، احتمال بروز تاخیر در رشد زبان بیشتر خواهد بود. به عبارت دیگر، کودکانی که در سنین بالاتر شناسایی می شوند، معمولاً به برنامه درمانی فشرده تر و هدفمندتری نیاز دارند تا فاصله زبانی خود را با همسالان جبران کنند. در چنین شرایطی، ارزیابی جامع و طراحی برنامه تخصصی در مرکزی معتبر می تواند مسیر جبرانی مؤثری برای کودک فراهم کند و اعتمادبهنفس او را در تعاملات اجتماعی افزایش دهد.
نقش گفتاردرمانی در کودکان کمشنوا
رشد طبیعی گفتار و زبان وابسته به دریافت دقیق صداهاست. زمانی که کودک با کمشنوایی روبهروست، این مسیر نیاز به هدایت تخصصی دارد. به معنای دیگرف گفتاردرمانی کودکان کم شنوا با رویکردی هدفمند و مرحله به مرحله، به جبران خلأهای شنیداری کمک می کند و زمینه رشد ارتباطی سالم را فراهم می سازد. در ادامه مهمترین نقش های گفتاردرمانی را بررسی می کنیم:
کمک به رشد زبان گفتاری
کودکان کمشنوا ممکن است در یادگیری واژه های جدید، ساخت جمله و درک مفاهیم زبانی دچار تاخیر شوند. گفتاردرمانی با آموزش هدفمند واژگان، تقویت جمله سازی و توسعه مهارت های بیانی به کودک کمک می کند زبان گفتاری خود را متناسب با سن تقویمی رشد دهد. در کلینیک توانبخشی کودکان همراه، برنامه های درمانی متناسب با سطح شنوایی و سن کودک طراحی می شوند تا رشد زبان به صورت تدریجی و پایدار اتفاق بیفتد.
بهبود وضوح و تلفظ صداها
یکی از چالش های معمول در کودکان کمشنوا، تولید نادرست یا نامفهوم برخی صداهاست. وقتی کودک صدای صحیح حروف را به طور کامل نمی شنود، احتمال خطا در تلفظ افزایش هم می یابد. در جلسات گفتاردرمانی کودکان کم شنوا موارد زیر ارائه می شوند:
- الگوهای صحیح تولید صدا آموزش داده می شود.
- خطاهای تلفظی اصلاح می گردد.
- تمرین های منظم برای تثبیت وضوح گفتار ارائه می شود. این فرایند موجب میشود گفتار کودک برای اطرافیان قابل فهم تر شود و اعتمادبهنفس او افزایش یابد.
تقویت درک شنیداری
همان طور که می دانید، شنیدن، صرفاً دریافت صدا نیست، بلکه شامل پردازش، تمایز و درک معنا نیز می شود. بسیاری از کودکان کمشنوا در تشخیص صداهای مشابه، دنبال کردن دستورهای چندمرحله ای یا درک گفتار در محیط های شلوغ با مشکل مواجه اند. گفتاردرمانی با تمرین های هدفمند شنیداری، مهارت تشخیص و تمایز صداها را تقویت میک ند و به کودک کمک می کند پیام های شنیداری را دقیق تر پردازش کند. در مرکز گفتاردرمانی این تمرین ها به صورت بازی محور و متناسب با سن کودک اجراء می شوند.
افزایش مهارتهای ارتباطی
هدف نهایی درمان، توانایی برقراری ارتباط مؤثر با خانواده، همسالان و معلمان است. کودکان کمشنوا ممکن است به دلیل مشکلات گفتاری یا درک ناقص، در تعاملات اجتماعی دچار محدودیت شوند. گفتاردرمانی کودکان کم شنوا با تمرکز بر موارد زیر به کودک کمک می کند تا حضوری فعال تر در جمع داشته باشد:
- مهارت های مکالمه
- نوبت گیری در گفتگو
- بیان احساسات
- درک نشانه های کلامی و غیر کلامی
درنتیجه این روند نه تنها عملکرد تحصیلی، بلکه کیفیت روابط اجتماعی و اعتمادبهنفس کودک را نیز بهبود می بخشد.
گفتاردرمانی بعد از سمعک یا کاشت حلزون
دریافت سمعک یا انجام کاشت حلزون، آغاز مسیر توانبخشی شنوایی است. کودک پس از دریافت وسیله کمک شنوایی، تازه وارد مرحله یادگیری شنیدن مؤثر و تبدیل صداها به گفتار معنادار می شود. در این مرحله، گفتاردرمانی کودکان کم شنوا نقش کلیدی در تثبیت و توسعه مهارت های شنیداری و زبانی دارد. برنامه درمانی پس از تنظیم سمعک یا فعال سازی کاشت حلزون به صورت مرحله ای طراحی می شود تا کودک بتواند بیشترین بهره را از ورودی شنیداری جدید خود ببرد.
چرا استفاده از سمعک بهتنهایی کافی نیست؟
سمعک و کاشت حلزون صدا را تقویت یا منتقل می کنند، اما به کودک یاد نمی دهند چگونه صداها را تفسیر کند، تمایز دهد و به گفتار تبدیل کند. مغز کودک، به ویژه اگر مدتی بدون ورودی شنیداری مناسب بوده باشد، نیاز به آموزش دارد تا الگوهای صوتی را بشناسد و پردازش کند. پس بدون مداخلات تخصصی، ممکن است کودک همچنان در تشخیص صداهای گفتاری، درک کلمات یا تولید صحیح آن ها با مشکل مواجه باشد. به همین دلیل، گفتاردرمانی بعد از دریافت وسیله کمک شنوایی یک گزینه انتخابی نبوده و ضرورت درمانی محسوب می شود.
هماهنگی گفتاردرمانی با شنواییشناسی
یکی از عوامل موفقیت در درمان، هماهنگی مستمر میان گفتاردرمانگر و شنوایی شناس است. تنظیم دقیق سمعک یا برنامه ریزی دستگاه کاشت حلزون باید هم راستا با اهداف گفتاردرمانی انجام شود. در مرکز گفتاردرمانی این همکاری تخصصی باعث می شود هرگونه تغییر در سطح شنوایی یا تنظیم دستگاه، سریعاً در برنامه درمانی اعمال شود. این رویکرد یکپارچه، روند پیشرفت کودک را هدفمندتر و مؤثرتر می کند.
آموزش شنیدن فعال به کودک
شنیدن فعال به معنای توجه آگاهانه به صدا، تشخیص تفاوت ها و درک معنای آن است. کودک باید بیاموزد به صداها گوش دهد، آن ها را با یکدیگر مقایسه کند و از اطلاعات شنیداری برای پاسخگویی مناسب استفاده کند. در جلسات گفتاردرمانی کودکان کم شنوا، تمرین هایی مانند:
- تشخیص صداهای محیطی
- تمایز بین کلمات مشابه
- دنبال کردن دستورهای شنیداری
- تقویت حافظه شنیداری اجراء می شود.
این تمرین ها به کودک کمک می کند شنیدن را از یک فرایند منفعل به مهارتی فعال و هدفمند تبدیل کند و در نهایت، ارتباطی مؤثرتر با محیط اطراف خود برقرار سازد.
روشهای گفتاردرمانی کودکان کمشنوا
در گفتاردرمانی کودکان کم شنوا، برنامه درمانی بر اساس سن، شدت کم شنوایی و سطح زبانی کودک طراحی می شود. هدف اصلی، تقویت مهارت های شنیداری و زبانی به صورت هم زمان و کاربردی است تا کودک بتواند در موقعیت های واقعی زندگی ارتباط مؤثر برقرار کند.
تمرینات درک شنیداری
این تمرین ها به کودک کمک می کنند صداها را تشخیص دهد، آن ها را از هم تمایز دهد و معنای پیام های شنیداری را درک کند. تمرین هایی مانند:
- شناسایی صداهای محیطی
- تمایز بین کلمات مشابه (مثل «بار» و «دار»)
- دنبال کردن دستورهای یک یا چند مرحله ای در این بخش انجام می شوند.
آموزش تولید صداها و هجاها
کودکان کمشنوا ممکن است برخی صداها را حذف کنند یا نادرست تلفظ نمایند. در این بخش از درمان، تولید صحیح صداها به صورت مرحله به مرحله آموزش داده می شود؛ ابتدا صدا به تنهایی، سپس در قالب هجا و در نهایت در کلمات و جملات تمرین می شود. تکرار هدفمند و استفاده از بازخورد شنیداری و دیداری، به تثبیت تلفظ صحیح کمک می کند.
تمرینات واژگان و جملهسازی
کمبود ورودی شنیداری دایره واژگان کودک را محدود می کند. در جلسات گفتاردرمانی، واژگان متناسب با سن کودک آموزش داده می شود و سپس کودک یاد می گیرد آن ها را در جمله های ساده و بعد پیچیده تر به کار ببرد. این تمرین ها به رشد زبان بیانی و درک مطلب کمک می کند و کودک را برای تعاملات اجتماعی و تحصیلی آماده تر می سازد.
تقویت مهارتهای ارتباطی روزمره
هدف نهایی درمان، استفاده کاربردی از زبان در زندگی روزمره است. تمرین هایی مانند نوبت گیری در مکالمه، پرسیدن و پاسخ دادن، بیان احساسات و درخواست کمک، بخش مهمی از گفتار درمانی کودکان کم شنوا را تشکیل می دهد. در این میان والدین نیز آموزش می بینند تا این مهارت ها را در خانه تقویت کنند و روند پیشرفت کودک سریع تر شود.
گفتاردرمانی کودکان کمشنوا در سنین مختلف
نیازهای درمانی کودک در هر سن متفاوت است. به همین دلیل، برنامه گفتاردرمانی باید متناسب با مرحله رشدی کودک تنظیم شود.
گفتاردرمانی نوزادان و نوپایان
در این سنین، تمرکز اصلی بر تحریک شنیداری، افزایش توجه به صدا و شکلگیری ارتباط اولیه است. آموزش به والدین نقش بسیار مهمی دارد؛ آن ها یاد می گیرند چگونه از طریق بازی، تماس چشمی و گفتار مداوم، محیطی غنی از زبان برای کودک ایجاد کنند. شروع زودهنگام مداخلات، تأثیر چشمگیری در جلوگیری از تاخیر زبانی و درمان آن دارد.
گفتاردرمانی کودکان پیشدبستانی
در این دوره، تمرکز بر گسترش واژگان، جمله سازی و اصلاح تلفظ است. کودک باید بتواند داستان های کوتاه تعریف کند، دستورها را دنبال کند و در مکالمات ساده شرکت کند. در مرکز کاردرمانی و گفتاردرمانی، جلسات این گروه سنی معمولاً به صورت بازی های هدفمند و فعالیت های تعاملی طراحی می شوند تا یادگیری برای کودک جذاب باشد.
گفتاردرمانی کودکان مدرسهای
در سنین مدرسه، علاوه بر وضوح گفتار، مهارت های درک مطلب، بیان شفاهی در کلاس و تعامل با همسالان اهمیت ویژه ای دارد. کودک باید بتواند مفاهیم درسی را درک کند و پاسخ های شفاهی منظم و قابل فهم ارائه دهد. در این مرحله، گفتار درمانی کودکان کم شنوا بر تقویت مهارت های زبانی پیشرفته تر، افزایش اعتمادبهنفس در صحبت کردن و بهبود عملکرد تحصیلی تمرکز دارد تا کودک بتواند حضوری فعال و موفق در محیط آموزشی داشته باشد.
نتیجه گیری
کمشنوایی در کودکان، اگرچه می تواند مسیر رشد گفتار و زبان را با چالش مواجه کند، اما با تشخیص زودهنگام و مداخله تخصصی قابل مدیریت و جبران است. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، شروع به موقع و پیگیری مستمر گفتاردرمانی کودکان کم شنوا است.
از طرف دیگر، سمعک یا کاشت حلزون به تنهایی کافی نیستند؛ کودک نیاز دارد شنیدن را بیاموزد، صداها را پردازش کند و آن ها را به گفتاری واضح و مؤثر تبدیل نماید. برنامه درمانی هدفمند، همکاری خانواده و هماهنگی تیم تخصصی، سه ضلع اصلی موفقیت در این مسیر هستند.
پس با کلینیک توانبخشی همراه تماس بگیرید و روند ارزیابی و درمان با رویکردی علمی، شخصی سازی شده و همراه با آموزش خانواده را تجربه کنید تا کودک بتواند با اعتمادبهنفس بیشتر در مسیر رشد ارتباطی خود پیش برود.
پرسشهای متداول والدین
آیا کودک کمشنوا میتواند مثل همسالانش حرف بزند؟
بله، در بسیاری از موارد اگر کمشنوایی به موقع تشخیص داده شود و مداخلات لازم به سرعت آغاز گردد، کودک می تواند به سطح قابل قبولی از گفتار و زبان متناسب با سن خود برسد. پیگیری منظم جلسات درمانی و گفتار درمانی کودکان کم شنوا با همکاری فعال خانواده، نقش مهمی در نزدیک شدن مهارت های گفتاری کودک به همسالانش دارد.
بهترین سن شروع گفتاردرمانی چه زمانی است؟
بهترین زمان، بلافاصله پس از تشخیص کمشنوایی است. هرچه مداخله زودتر آغاز شود، مغز کودک آمادگی بیشتری برای یادگیری و تطابق با ورودی های شنیداری دارد. حتی در نوزادی نیز می توان برنامه های مداخله زودهنگام و آموزش والدین را شروع کرد.
آیا گفتاردرمانی برای همه کودکان کمشنوا ضروری است؟
در اغلب موارد، بله. حتی کمشنوایی خفیف نیز می تواند بر تلفظ، دایره واژگان و درک گفتار اثر بگذارد. استفاده از سمعک یا انجام کاشت حلزون به تنهایی کافی نیست و کودک برای یادگیری شنیدن فعال و تولید گفتار صحیح به آموزش تخصصی نیاز دارد. گفتار درمانی کودکان کم شنوا با توجه به شدت کمشنوایی و نیازهای هر کودک تنظیم می شود؛ ممکن است برای برخی کودکان کوتاه مدت و برای برخی دیگر بلندمدت باشد، اما ارزیابی تخصصی و پایش رشد زبانی برای همه آن ها توصیه می شود.
